Een mededingingswet en uitgebreidere consumentenbescherming is nodig voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Mededingingsregels ontbreken momenteel op de drie eilanden die Caribisch Nederland vormen, en consumentenbescherming is versnipperd en minder geregeld dan in Europees Nederland. 

Gefaseerde aanpak 

Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba ontbreekt een mededingingswet. Daardoor zijn praktijken als prijs- en aanbestedingsafspraken er niet expliciet verboden, terwijl consumentenbescherming versnipperd is en minder goed geregeld dan in Europees Nederland. Economisch Bureau Amsterdam (EBA) adviseert het bestaande consumentenbeschermingskader te versterken en uit te breiden, en daarnaast een mededingingswet voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba in te voeren. Dit advies is beschreven in het rapport “Fair Markets, Better Protection”, in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en in samenwerking met de openbare lichamen van de drie eilanden.

Omdat nieuwe wetgeving tijd kost, stelt EBA een aanpak in drie fasen voor:  

1. Voorbereiding en activering: De eerste fase bestaat uit onder andere het beter benutten van de bestaande instrumenten, het vergroten van bewustwording bij bedrijven en consumenten, en het voorbereiden van de wetgeving en institutionele capaciteit (onder meer bij de ACM).  
2. Invoering wettelijk kader: De invoering van het wettelijk kader voor publieke consumentenbescherming en een mededingingswet BES vindt plaats in de tweede fase. Ruimte voor lokaal maatwerk in de handhaving is essentieel. Een informelere aanpak voor Saba en Sint Eustatius is voor te stellen, gezien de kleinschaligheid en onderlinge verwevenheid op de eilanden.  
3. Samenwerking binnen het Koninkrijk: De laatste fase kijkt naar de langere termijn, en stelt nauwere samenwerking voor tussen mededingings- en consumentenautoriteiten binnen het Koninkrijk, gericht op kennisdeling en gezamenlijke handhaving bij grensoverschrijdende marktkwesties. 

Beter functionerende markten en een sterkere consumentenpositie 

Samen dragen deze maatregelen bij aan beter functionerende markten, een sterkere positie van consumenten en een aantrekkelijker investeringsklimaat. Ook sluiten ze beter aan bij de kaders die in Europees Nederland al gelden, in lijn met het ‘comply or explain’-principe van het kabinet en het besluit inzake mededingingsbeleid in Landen en Gebieden Overzee van de Europese Unie.  

Kleine schaal en importafhankelijkheid 

De kleine omvang, geografische afzondering en sterke importafhankelijkheid van de eilandeconomieën maken markten gevoelig voor concentratie, hoge toetredingsdrempels en verticaal geconcentreerde toeleveringsketens. Tegelijkertijd zijn de eilanden afhankelijk van aanvoer van buiten het eiland: voor Saba en Sint Eustatius verlopen leveringen vaak via Sint Maarten, terwijl Bonaire veel gebruikmaakt van doorvoer via Curaçao. Dit benadrukt dat nauwere samenwerking binnen het Koninkrijk uiteindelijk de meest ideale situatie zou zijn.